Johannes 3:5 'Geboren uit water en Geest' ds. G.R. Procee

Leespreek over:

Johannes 3:5
Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan.

Liturgie:

Psalm 143: 1,2
Psalm 137: 3
Psalm 61:2,3,4
Psalm 51:5
Psalm 86:6
Johannes 3: 1-21.

ds. G.R. Procee, Middelharnis.  

Geliefde gemeente,
Het is nacht en de Heere Jezus is samen met Zijn discipelen. Dan gebeurt er iets bijzonders. Hij krijgt bezoek. Het blijkt niemand minder te zijn dan Nicodemus. Hij is lid van het Sanhedrin, één van de farizeeën. Hij weet dat de Heere Jezus een profeet is, die door God gezonden is. Maar hij begrijpt niet wie Hij eigenlijk is en hij verstaat ook niet de prediking van de Heere Jezus. Nu komt hij ‘s avonds om te vragen naar de leer van Christus.
De Heere Jezus weet precies waarom deze bezoeker bij Hem komt en de Heere laat duidelijk zien wat Zijn leer is. Dat lezen wij in vers 3, Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Tenzij dat iemand wederom geboren worde, hij kan het Koninkrijk Gods niet zien. Nu was Nicodemus een geleerde man en hij had eigenlijk moeten weten wat het Oude Testament leert over de noodzaak van een inwendige reiniging, maar hij begrijpt niet wat de Heere Jezus bedoelt.

Nicodemus denkt aan een natuurlijke geboorte. Hij vraagt de Heere Jezus: Hoe kan een mens geboren worden, nu oud zijnde? Kan hij ook andermaal in zijner moeders buik ingaan, en geboren worden? Dan geeft de Heere Jezus antwoordt in de verzen 5-7, Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan. Hetgeen uit het vlees geboren is, dat is vlees; en hetgeen uit de Geest geboren is, dat is geest. Verwonder u niet, dat Ik u gezegd heb: Gijlieden moet wederom geboren  worden.
In deze doopdienst willen wij nadenken over vers 5 en dan zien we hier:
De Noodzaak van Wedergeboorte. Wij zien:
1. De Reden
2. De Inhoud
3. De Gevolgen van de Wedergeboorte.

1. Wij lezen de woorden: Voorwaar, voorwaar. Dat betekent, het is heel waar. Wat Ik u zeg is de waarheid. De Heere Jezus benadrukt deze waarheid door te zeggen: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u. Hier spreekt Hij, Die de Waarheid is. Hij zegt: Gijlieden moeten wederom geboren worden. Hij is de getrouwe Getuige. Wat Hij zegt is de waarheid.  Hij zegt: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan.

Elk mens heeft een nieuwe geboorte nodig. Er moet een nieuw begin komen in zijn bestaan. Het is niet genoeg om zijn uiterlijke levensstijl aan te passen. Het is niet genoeg om wat meer ingetogen te zijn in het leven. Het gaat er niet om een andere mening te hebben. Het is een radicale verandering, een nieuwe geboorte met een nieuw leven. Ons leven van nature moet niet maar wat opgeknapt worden. Ons bestaan moet niet gerenoveerd worden. Wij moeten totaal vernieuwd worden.
Wij moeten een nieuw natuur ontvangen, met nieuwe principes en met nieuwe verlangens en met een nieuw doel in ons leven. Wij hebben nieuwe emotionele gevoelens nodig, die op God gericht worden. Wij moeten geboren worden van boven. We moeten geboren worden uit de Heilige Geest. Wij hebben een nieuw hart nodig. Het is zoals we lezen in 2 Cor. 5:17. Zo dan, indien iemand in Christus is, die is een nieuw schepsel; het oude is voorbijgegaan, ziet, het is alles nieuw geworden.

Waarom is dit nodig? Waarom moeten wij opnieuw geboren worden? Omdat door onze eerste geboorte wij allen verdorven zijn. Wij zijn namelijk ontvangen en geboren in zonde en daarom hebben wij een aard en de natuur wat tegen God is en gericht is tegen het goede.
Het is zoals we lezen aan het begin van het formulier voor de kinderdoop: dat wij met onze kinderen in zonden ontvangen en geboren en daarom kinderen des toorns zijn, zodat wij in het rijk Gods niet kunnen komen, tenzij wij van nieuws geboren worden. Dit leert ons de ondergang en besprenging met het water, waardoor ons de onreinheid onzer zielen wordt aangewezen; opdat wij vermaand worden, een mishagen aan onszelf te hebben, ons voor God te verootmoedigen, en onze reinigmaking en zaligheid buiten onszelf te zoeken.

Dit is vanwege onze totale verdorvenheid. Dat betekent dat elk aspect van ons leven aangeraakt is en verdorven is door de zonde, door egoïsme en het verderf.  Gen. 6:5, En de HEERE zag, dat de boosheid des mensen menigvuldig was op de aarde, en al het gedichtsel der gedachten zijns harten te allen dage alleen boos was. Gen 8:21, het gedichtsel van ’s mensen hart is boos van zijn jeugd aan.
Psalm 143:2, ga niet in het gericht met Uw knecht; want niemand, die leeft, zal  voor Uw aangezicht rechtvaardig zijn.
Rom 3:23, allen hebben gezondigd, en derven de heerlijkheid Gods. Efeze 2: 4, wij waren dood door de misdaden.

We kunnen niet begrijpen wat deze nieuwe geboorte is, tenzij u dit meegemaakt hebt. Wij moeten geestelijke mensen wordt om de schoonheid en de zegen van het Koninkrijk van God te begrijpen. 1 Cor 2:14, De natuurlijke mens begrijpt niet de dingen, die des Geestes Gods zijn; want zij zijn hem dwaasheid, en hij kan ze niet verstaan, omdat zij geestelijk onderscheiden worden. Doch de geestelijke mens onderscheidt wel alle dingen.

Zonder deze nieuwe geboorte kunnen wij geen blijvende zegen van Christus ontvangen en ook kunnen we geen ware troost van de Heere Jezus ontvangen. Zonder deze nieuwe geboorte hebben wij geen deel aan Christus. Daarom is de wedergeboorte absoluut noodzakelijk. Om eeuwig gelukkig te zijn moet u opnieuw geboren worden. U moet toegewijd zijn aan God. Dat wordt nu geleerd in de wedergeboorte.

De Heere Jezus legde dit als volgt uit: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan. Met deze uitdrukking bedoelde de Heere te zeggen dat niemand Zijn discipel kon worden tenzij hij innerlijk gereinigd en vernieuwd was door de Geest, net zoals de mens aan de buitenkant gereinigd wordt met water.
Om de eeuwige zegeningen van Christus te ontvangen moeten wij geboren worden uit de Heilige Geest. We hebben deze verandering van hart, wil en zelfs onze karakter nodig. Het is een opstanding uit de doden, nieuwe schepping. Een nieuw levensprincipe wordt gelegd in onze harten. Er komt een nieuw verlangen, een nieuw oordeel, een nieuw standpunt, een nieuw hopen en een nieuw vrezen. Dit alles wordt bewerkt door de nieuwe geboorte.

Wij kunnen deze verandering niet zelf bewerken. Dat komt omdat wij allen geboren worden als een verdorven zondaar. Niemand komt in deze wereld met het verlangen om God lief te hebben en te dienen. Jesaja 53:6 legt het als volgt uit: Wij dwaalden allen als schapen, wij keerden ons een iegelijk naar zijn weg. Geen kind van Adam zal uit zichzelf naar God vragen. Het is Gods werk in de ziel. Lazarus kan zichzelf niet opwekken uit het graf en zo kunnen wij onszelf ook niet opwekken uit het graf van de zonde. God vernieuwt zondaren.

Om naar de hemel te gaan hebben wij deze nieuwe geboorte nodig. U kunt niet naar de hemel gaan omdat u een kerklid bent of omdat u gedoopt bent. U gaat alleen maar naar de hemel wanneer u wedergeboren bent. U kunt de hemel binnen gaan zonder geld, zonder dat u een succesvol leven geleid, zonder bezittingen en zonder de eer van mensen, maar u kunt de hemel niet binnengaan zonder een nieuwe geboorte.

2. De Inhoud van de Wedergeboorte. In onze tekst beschrijft de Heere Jezus deze nieuwe geboorte: Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest, hij kan in het Koninkrijk Gods niet ingaan. De Heere Jezus beschrijft hier de oorsprong van de nieuwe geboorte. Het komt bij de Heilige Geest vandaan. Wat betekent dan de uitdrukking geboren uit water en Geest. Daar is nogal wat discussie over geweest.

Vele mensen nemen aan dat de Heere Jezus hier verwijst naar de doop. In de doop worden wij gewassen met water. Wanneer de Heere Jezus hier verwijst naar water leggen mensen de verbinding met de doop. Maar we moeten voorzichtig zijn.

Het is waar dat de doop een teken is van wedergeboorte. Het zogezegd ondergaan in het water en daaruit weer opkomen, wijst op het ondergaan in Christus in de dood en het opstaan met Christus tot een nieuw leven. Wij worden gedoopt in de dood en de opstanding van Christus.
Rom. 6:3,4 Of weet gij niet, dat zovelen als wij in Christus Jezus gedoopt zijn, wij in Zijn dood gedoopt zijn? Wij zijn dan met Hem begraven, door den doop in den dood, opdat, gelijkerwijs Christus uit de doden opgewekt is tot de heerlijkheid des Vaders, alzo ook wij in nieuwigheid des levens wandelen zouden. De doop is geen wedergeboorte, het is een oproep om wedergeboren te worden. Wij moeten de zegeningen van Zijn dood en opstanding leren ontvangen.

Wat betekent dan de uitdrukking, dat een mens geboren wordt uit water en Geest? We zien eerst de uitdrukking water. Water is in de Schrift een symbool van reiniging. Dat was heel bekend onder de Joden.

Wij hebben ook reiniging nodig. Het water van de doop laat ons de onreinheid van onze zielen zien. Het leert ons dat we onszelf moeten verootmoedigen voor God. Het doopwater klaagt mij aan.
Hebt u dat al eens gezien? De doop is een heerlijke troost en het water is een rijke zegen en het is zeer vertederend dat God Zijn genade vertoont doordat Hij zulke rijke beloften laat verzegelen in de doop en dat daarom de doop een pleit grond is om behouden te worden en om genade te ontvangen. Maar bij dit alles, beseffen we dat de doop niet alleen troost is, maar dat dit water mij beschuldigt. Dit water zegt tot mij, dat ik vuil en vies ben.

Hebt u al een walg gehad dan uzelf vanwege uw zonden? En dat niet alleen maar een keer, maar dit hoort bij de voortdurende Christelijke ervaring. Het is zoals Petrus sprak tot de Heere Jezus in Lukas 5:8, Heere! ga uit van mij; want ik ben een zondig mens.
Hier laat Petrus zien dat hij een walging aan zichzelf heeft en zolang wij hier in dit leven zijn op aarde, wanneer wij Gods genade kennen, zullen we nooit deze walging aan onszelf ontgroeien. Steeds zullen we zien de noodzaak om onszelf te verootmoedigen vanwege onze onreinheid en zonde. Het is om ons te schamen wie en wat we geworden zijn voor God. Zo hebben wij het allen nodig om te roepen: O God, wees mij de zondaar genadig.

Dit water laat me zien dat ik een inwendige reiniging nodig heb. Ik ben vuil en daarom moet ik wedergeboren worden. Ik moet een nieuw natuur ontvangen. Ik, die een verbondskind ben, zal nooit het Koninkrijk van God kunnen binnen komen tenzij ik wederom geboren word.

Dit water verwijst dus eenvoudig naar de noodzaak van reiniging. Het is een symbool van reiniging. Ook de context hier in Johannes 3 gaat om de inwendige vernieuwing, reiniging en verandering naar het Beeld van God. Deze reiniging wordt voorgesteld door het symbool van water. Dit water verwijst naar de genade van de Heilige Geest in het reinigen van de ziel.
Zo zijn er ook vele profetieën uit het Oude Testament waarin gezegd wordt dat de Messias Zijn volk zal reinigen doordat Hij hen Zijn Heilige Geest zal geven. Wij zien dat duidelijk bijvoorbeeld in Jes. 44:3, Ik zal water gieten op de dorstigen, en stromen op het droge; Ik zal Mijn Geest op uw zaad gieten, en Mijn zegen op uw nakomelingen.
We denken aan Ezechiël 36:25, Ik zal rein water op u sprengen, en gij zult rein worden; van al uw  onreinheden en van al uw drekgoden zal Ik u reinigen. En Ik zal u een nieuw hart geven, en zal een nieuwe geest geven in het  binnenste van u; en Ik zal het stenen hart uit uw vlees wegnemen, en zal u een vlesen hart geven. En Ik zal Mijn Geest geven in het binnenste van u; en Ik zal maken, dat  gij in Mijn inzettingen zult wandelen, en Mijn rechten zult bewaren en doen.

De Heere spreekt hij dan in onze tekst Zo iemand niet geboren wordt uit water en Geest. Het tweede legt de eerste uit. De Geest verklaart het water. Het water verwijst naar de Goddelijke genade in het vernieuwen van de ziel.

Zo legt de tweede het eerste ook uit wanneer Johannes de Doper zegt dat de Heere Jezus zou dopen met de Heilige Geest en met vuur. De Geest heeft de kracht van het vuur dat brandt en zuivert. Ook wanneer de apostel spreekt over het preken van het Woord in betoning van Geest en kracht, dan laat de uitdrukking kracht zien hoe de Heilige Geest werkt. Het is krachtig en onweerstaanbaar. Steeds zien we hoe het tweede het eerste uitlegt. Dat zien we ook hier in onze tekst. De Geest is de uitlegging van het water. De Geest verwijst naar het water. Dit water reinigt, maar het is een Geestelijke reiniging door de kracht van Gods Geest die werkt in een zondaars hart.

Hier wordt water gebruikt als het symbool voor het reinigende werk van de Heilige Geest. Zo zien we dat het vuur gebruikt wordt als een teken van dit reinigende werk van Gods Geest. We zien dat beide water en vuur gebruikt worden bijvoorbeeld in Numeri 31:23, Alle ding, dat het vuur lijdt, zult gij door het vuur laten doorgaan,  dat het rein worde; evenwel zal het door het water der afzondering  ontzondigd worden; maar al wat het vuur niet lijdt, zult gij door het water laten doorgaan.
Hier onderwijst de Heere Jezus Nicodemus van de absolute noodzaak dat er een inwendige vernieuwing moet plaatsvinden door Gods Geest. Dit is essentieel om het Koninkrijk der hemelen binnen te gaan.
Al onze uiterlijke reiniging zal ons niet redden. Het vervullen van godsdienstige plichten zal ons niet kunnen redden. We moeten ze niet veronachtzamen, want dit is ook de weg waarlangs Gods Geest werkt, maar wij mogen er niet op rusten. Het is niet genoeg om uiterlijke gehoorzaamheid te vertonen. Wij moeten geboren worden uit water en uit de Geest. We mediteren hier over de noodzaak van de wedergeboorte. We hebben 1. de reden en 2. de inhoud gezien en nu zien wij tenslotte ook:

3. De Gevolgen van de Wedergeboorte. Het machtige gevolg van de wedergeboorte wordt beschreven in onze tekst als het binnengaan in het Koninkrijk van God. Dit is de heerlijke verandering die bewerkt wordt door de innerlijke reiniging door Gods Geest. Vòòr deze verandering, ook al werden Gods beloften over uw leven uitgeroepen, was u nog steeds buiten het Koninkrijk van God. Deze beloften worden namelijk vervuld langs de weg van bekering en geloof.

Bekering en geloof komen tot stand door de wedergeboorte, de levendmaking door Gods Geest. Vanwege de beloften over ons uitgeroepen in de doop, mogen wij pleiten en roepen om de wedergeboorte.  Maar de werkelijkheid is dat zonder wedergeboorte wij nog steeds buiten het Koninkrijk van God zijn. Pas wanneer Gods Geest innerlijke reiniging in u werkt, wordt u overgezet vanuit de duisternis in het licht, vanuit de dood in het leven, van buiten het Koninkrijk tot binnen het Koninkrijk van God.
Gods Geest bewerkt de wedergeboorte en het kan dus alleen maar plaatsvinden door Gods kracht. De Dordtse Leerregels zeggen dat de kracht die nodig is een mens te wederbaren, gelijk is aan de kracht waarmee hemel en aarde geschapen werden.
We lezen dit in 2 Cor.4:6, God, Die gezegd heeft, dat het licht uit de duisternis zou schijnen, is Degene, Die in onze harten geschenen heeft, om te geven verlichting der kennis der heerlijkheid Gods in het aangezicht van Jezus Christus. God deed het licht schijnen bij de schepping. Datzelfde licht schijnt in dode zondaars harten en zondaren worden wedergeboren. De gevolgen hiervan zijn verbazend.

We zagen zojuist Jesaja 44, waar de Heere belooft water uit te gieten op de dorstigen en Zijn Geest op hun kinderen en dan lezen we ook over de gevolgen van Gods werk. Er komt nieuw leven, groei en een besef om te behoren tot de Heere en tot Zijn volk: Jes.44:4,5 En zij zullen uitspruiten tussen in het gras, als de wilgen aan de waterbeken. Deze zal zeggen: Ik ben des HEEREN; en die zal zich noemen met den naam van Jakob; en gene zal met zijn hand schrijven: Ik ben des HEEREN, en zich toenoemen met den naam van Israël.

We zagen juist uit Ezechiël 36, dat de Heere Zijn Geest belooft te zenden om mensen te reinigen en daar lezen we ook de gevolgen, Ezechiël 36:25, en gij zult rein worden; van al uw  onreinheden en van al uw drekgoden zal Ik u reinigen. En in vers 27, Ik zal maken, dat gij in Mijn inzettingen zult wandelen, en Mijn rechten zult bewaren en doen. en gij zult  Mij tot een volk zijn, en Ik zal u tot een God zijn. En Ik zal u verlossen van al uw onreinheden.

De gevolgen hebben eeuwige waarde. Mensen krijgen zelfs deel aan de Goddelijke natuur, zegt Petrus. U wordt veranderd naar Zijn evenbeeld. Het hemelse leven wordt in u gelegd. Dat betekent niet dat u God gelijk wordt, natuurlijk niet. Het omgekeerde vindt plaats, wij leren dan God lief te hebben en te eren en volledig onderworpen te zijn aan God. Maar er komt een weerspiegeling van de innerlijke karakteristieken van God. Hij is liefde en is bewogen en zo leert een mens ook in liefde en in bewogenheid te wandelen. God haat de zonde en zo leert een kind van God ook de zonde te haten en datgene wat goed is lief te hebben.

We zien de gevolgen van de nieuwe geboorte aangegeven in de eerste brief van Johannes: Iemand die van God geboren is gelooft dat Jezus is de Christus. Met hart en ziel zal hij Gods geboden gehoorzamen in geheel zijn leven. Zo’n mens heeft de broederen lief, doet gerechtigheid, overwint de wereld, bewaart zichzelf van de boze.

Dit nieuwe geestelijke leven gelegd in de ziel heeft de neiging zich opwaarts te strekken naar de hemel en heeft het verlangen om met de Heere te zijn. Het heeft de begeerte om het beeld van het hemelse te dragen en om in volledige gemeenschap met God te wandelen. Dit verlangen ontstaat al op aarde en wordt volledig werkelijkheid in de hemel.

Kennen wij deze vruchten? Kennen wij dit verlangen in ons leven? Kennen wij dit verlangen naar God en kunnen anderen aan ons zien dat wij de gerechtigheid liefhebben? Wanneer u deze vruchten in uw leven kent, wees ootmoedig en beseft dat de Heere u de rijkste zegeningen hier op aarde gegeven heeft. Dank God daarvoor en vraag de Heere deze zaken te verdiepen in uw leven.

Wanneer u dit verlangen niet kent in uw leven, besef dan dat u het grootste voorrecht nog mist en dat u zo niet de hemel in kunt gaan. U bent nog verloren, want u moet wedergeboren worden. Ga er niet van uit dat alles wel goed met u is.

We kunnen onszelf en anderen wel vertellen dat het goed met ons is, maar wanneer we steeds de lusten van het vlees gehoorzamen, zullen we eeuwig sterven.
Het hart van de mens moet vernieuwd worden door Gods Geest. Dat lazen wij in het eerste gedeelte van het doopsformulier wij kunnen niet in het rijk Gods komen, tenzij wij van nieuws geboren worden. Daarom worden wij vermaand, een mishagen aan onszelf te hebben, ons voor God te verootmoedigen, en onze reinigmaking en zaligheid buiten onszelf te zoeken.

Hebt u al uzelf verootmoedigd voor de Heere, niet alleen vanwege uw zonde en onreinheid, maar ook omdat u Gods onverdiende kracht nodig hebt om in uw leven te werken? Ziet u de noodzakelijkheid van het werk van Gods Geest in uw hart te reinigen? Zijn wij bezorgd om onze zaligheid? Verlangen wij er naar dat de Heere zou werken? Onderzoeken wij onze harten of wij Gods Geest bedroeven door de zonde vast te houden?
Wilt u eeuwig bij de Heere zijn? Wilt u behouden worden? Er is maar ééen weg: u moet wedergeboren worden. U moet geboren worden uit water en door de Geest. Wanneer dat niet gebeurt, kunt u het Koninkrijk van God niet binnengaan. Dit zijn ernstige zaken. U zult zeker niet ingaan in het Koninkrijk van God tenzij u wederom geboren bent.

U hebt Gods Geest nodig in u te wonen. U hebt het nodig dat de Heere u laat zien hoe verdorven u bent.
U hebt het eveneens nodig dat de Heere u laat zien hoe liefelijk en gezegend Zijn dienst is. U hebt het nodig dat Zijn liefde in uw ziel zal komen en dan wordt alles anders in uw leven. Dan ontvangt u een nieuw hart en een nieuwe geest. Dit is de meest gezegende en de meest bevrijdende verandering. Het is een leven in plaats van de dood. Het is liefde in plaats van hardheid. Het is warmte in plaats van koude. Het is zeer gezegend. Deze God is gewillig en machtig om u deze zegen te schenken.

Daarom bent u ook gedoopt. Daar verzegelt God dat Zijn Heilige Geest gewillig is om de genade van de wedergeboorte in uw hart te geven. Vandaag biedt de Heilige Geest Zich aan om u een nieuw hart en een nieuwe geest te geven. Hij biedt het u aan, dat u geboren kunt worden uit water en uit de Geest. Deze gezegende belofte moet toegepast worden in uw leven. U moet wedergeboren worden. Verootmoedig uzelf en roep deze belovende God aan. Zoek het leven buiten uzelf in Hem.
Dit is de dagelijkse roeping voor een kind van God en dit is het wat we ook in het formulier voor de kinderdoop lezen, dat wij vermaand worden, een mishagen aan onszelf te hebben, ons voor God te verootmoedigen, en onze reinigmaking en zaligheid buiten onszelf te zoeken. Waar moeten we deze zoeken? In de Drie-enige God. Met het gebed: o God wees mij de zondaar genadig. Vernieuw ook mijn hart, verander mij en reinig mij. Heere doe het steeds dieper en verder, dat ik geheel van U mag zijn en dat mijn leven ook Uw Beeld zal weerkaatsen en dat de dag komen zal, dat ik voor eeuwig bij U mag zijn in heerlijkheid. AMEN.